Điều 5. Nguyên tắc trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Căn cứ: Điều 5, 93/2025/QH15 — Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15
Tóm tắt
Điều 5 đặt ra các nguyên tắc định hướng cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các nguyên tắc nhấn mạnh yêu cầu thực tiễn, lấy con người làm trung tâm, giám sát của con người đối với một số lĩnh vực, tự do nghiên cứu gắn với đạo đức và trách nhiệm, phát triển hệ thống tiêu chuẩn, và quản lý chủ yếu theo hậu kiểm.
Ý chính cần nhớ
- ▸Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và dự báo xu hướng; phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, chất lượng cuộc sống, môi trường, phát triển bền vững; lấy con người làm trung tâm, tôn trọng quyền con người.
- ▸Nghiên cứu y tế, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến con người phải tuân thủ pháp luật và đặt dưới sự giám sát, kiểm soát của con người.
- ▸Bảo đảm quyền tự do nghiên cứu và sáng tạo; đề cao đạo đức nghề nghiệp, yêu cầu chuyên môn, tính trung thực, khách quan và tinh thần trách nhiệm.
- ▸Phát triển hệ thống tiêu chuẩn làm nền tảng thiết lập chuẩn mực trình độ công nghệ, định hướng nghiên cứu, phát triển, ứng dụng công nghệ; ngăn chặn, loại bỏ công nghệ lạc hậu, công nghệ ảnh hưởng xấu; hỗ trợ sở hữu trí tuệ; thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
- ▸Nhà nước quản lý chủ yếu theo nguyên tắc hậu kiểm, tập trung đánh giá kết quả, không can thiệp vào phương pháp, quy trình; bảo đảm tự chủ và trách nhiệm giải trình. Trường hợp cần thiết được áp dụng tiền kiểm nhưng không gây cản trở.
Lưu ý dễ nhầm
- Nhầm rằng Nhà nước quản lý chủ yếu theo tiền kiểm; thực tế là hậu kiểm, tiền kiểm chỉ áp dụng khi cần thiết và không gây cản trở.
- Cho rằng mọi nghiên cứu đều phải chịu giám sát, kiểm soát của con người; chỉ các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến con người mới bắt buộc.
Giải thích
Nguyên văn Điều 5. Nguyên tắc trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới
Bài học được biên soạn tự động từ toàn văn chính thức và kiểm tra đối chiếu với nguyên văn Điều luật. Khi có khác biệt, nguyên văn văn bản là căn cứ.