Bỏ qua, tới nội dung chính
Cùng bạn chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi và hành trình công vụTin tuyển dụng mới · Tài liệu · Ôn thi Xem cập nhật →
CÔNG VIÊN CHỨCÔn thi vững vàng · Công vụ tự tin
Bài học 93/2025/QH15

Điều 5. Nguyên tắc trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Căn cứ: Điều 5, 93/2025/QH15 — Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15

Tóm tắt

Điều 5 đặt ra các nguyên tắc định hướng cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các nguyên tắc nhấn mạnh yêu cầu thực tiễn, lấy con người làm trung tâm, giám sát của con người đối với một số lĩnh vực, tự do nghiên cứu gắn với đạo đức và trách nhiệm, phát triển hệ thống tiêu chuẩn, và quản lý chủ yếu theo hậu kiểm.

Ý chính cần nhớ

  • ▸Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và dự báo xu hướng; phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, chất lượng cuộc sống, môi trường, phát triển bền vững; lấy con người làm trung tâm, tôn trọng quyền con người.
  • ▸Nghiên cứu y tế, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến con người phải tuân thủ pháp luật và đặt dưới sự giám sát, kiểm soát của con người.
  • ▸Bảo đảm quyền tự do nghiên cứu và sáng tạo; đề cao đạo đức nghề nghiệp, yêu cầu chuyên môn, tính trung thực, khách quan và tinh thần trách nhiệm.
  • ▸Phát triển hệ thống tiêu chuẩn làm nền tảng thiết lập chuẩn mực trình độ công nghệ, định hướng nghiên cứu, phát triển, ứng dụng công nghệ; ngăn chặn, loại bỏ công nghệ lạc hậu, công nghệ ảnh hưởng xấu; hỗ trợ sở hữu trí tuệ; thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
  • ▸Nhà nước quản lý chủ yếu theo nguyên tắc hậu kiểm, tập trung đánh giá kết quả, không can thiệp vào phương pháp, quy trình; bảo đảm tự chủ và trách nhiệm giải trình. Trường hợp cần thiết được áp dụng tiền kiểm nhưng không gây cản trở.

Lưu ý dễ nhầm

  • Nhầm rằng Nhà nước quản lý chủ yếu theo tiền kiểm; thực tế là hậu kiểm, tiền kiểm chỉ áp dụng khi cần thiết và không gây cản trở.
  • Cho rằng mọi nghiên cứu đều phải chịu giám sát, kiểm soát của con người; chỉ các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến con người mới bắt buộc.

Giải thích

Điều 5 Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 là điều quan trọng, dễ ra thi. Cần nắm 5 nhóm nguyên tắc. Thứ nhất, hoạt động phải xuất phát từ thực tiễn, dự báo xu hướng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm. Thứ hai, nghiên cứu y tế, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo và lĩnh vực liên quan trực tiếp đến con người phải tuân thủ pháp luật và đặt dưới sự giám sát, kiểm soát của con người. Thứ ba, bảo đảm tự do nghiên cứu, sáng tạo gắn với đạo đức nghề nghiệp, chuyên môn, trung thực, khách quan, trách nhiệm. Thứ tư, phát triển hệ thống tiêu chuẩn để định hướng công nghệ, loại bỏ công nghệ lạc hậu, hỗ trợ sở hữu trí tuệ. Thứ năm, quản lý chủ yếu theo hậu kiểm, không can thiệp phương pháp, quy trình; tiền kiểm chỉ khi cần thiết.
Nguyên văn Điều 5. Nguyên tắc trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới
sáng tạo 1. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và dự báo xu hướng phát triển; phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững; lấy con người làm trung tâm, tôn trọng quyền con người. 2. Nghiên cứu trong lĩnh vực y tế, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến con người phải bảo đảm tuân thủ quy định của Luật này, quy định khác của pháp luật có liên quan và bảo đảm việc phát triển, ứng dụng công nghệ luôn đặt dưới sự giám sát, kiểm soát của con người. 3. Bảo đảm quyền tự do nghiên cứu và sáng tạo; đề cao, tuân thủ đạo đức nghề nghiệp, yêu cầu chuyên môn, tính trung thực, khách quan và tinh thần trách nhiệm trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. 4. Phát triển hệ thống tiêu chuẩn làm nền tảng thiết lập chuẩn mực trình độ công nghệ, định hướng nghiên cứu, phát triển, ứng dụng công nghệ, tạo cơ sở cho việc ngăn chặn, loại bỏ công nghệ lạc hậu, công nghệ ảnh hưởng xấu đến kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, môi trường, sức khỏe con người; hỗ trợ đăng ký, bảo hộ, quản lý, khai thác quyền sở hữu trí tuệ; thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo. 5. Nhà nước quản lý hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chủ yếu theo nguyên tắc hậu kiểm, tập trung đánh giá kết quả thực hiện, không can thiệp vào phương pháp, quy trình thực hiện; bảo đảm quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân. Trường hợp cần thiết, được áp dụng nguyên tắc tiền kiểm nhưng bảo đảm không gây cản trở hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bài học được biên soạn tự động từ toàn văn chính thức và kiểm tra đối chiếu với nguyên văn Điều luật. Khi có khác biệt, nguyên văn văn bản là căn cứ.