Điều 7. Nguyên tắc cân đối ngân sách nhà nước

Ý chính cần nhớ

• ▸Các khoản thu từ thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác thuộc ngân sách được tổng hợp đầy đủ vào cân đối ngân sách nhà nước, theo nguyên tắc không gắn với nhiệm vụ chi cụ thể; trường hợp có khoản thu cần gắn với nhiệm vụ chi cụ thể theo quy định của pháp luật thì được bố trí tương ứng từ các khoản thu này trong dự toán chi ngân sách để thực hiện.
• ▸Ngân sách nhà nước được cân đối theo nguyên tắc tổng số thu từ thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác thuộc ngân sách phải lớn hơn tổng số chi thường xuyên và góp phần tích lũy ngày càng cao để chi đầu tư phát triển; trường hợp còn bội chi thì số bội chi phải nhỏ hơn số chi đầu tư phát triển, tiến tới cân bằng thu, chi ngân sách; trường hợp đặc biệt Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định.
• ▸Vay để bù đắp bội chi ngân sách nhà nước chỉ được sử dụng cho chi đầu tư phát triển, không sử dụng cho chi thường xuyên.
• ▸Bội chi ngân sách trung ương được bù đắp từ vay trong nước (phát hành trái phiếu Chính phủ, công trái xây dựng Tổ quốc và các khoản vay trong nước khác) và vay ngoài nước (vay của Chính phủ các nước, tổ chức quốc tế, phát hành trái phiếu Chính phủ ra thị trường quốc tế), không bao gồm các khoản vay về cho vay lại.
• ▸Bội chi ngân sách địa phương: chỉ ngân sách địa phương cấp tỉnh được bội chi; bội chi chỉ được sử dụng để đầu tư các dự án thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn đã được Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định; bù đắp bằng vay trong nước từ phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, vay lại từ nguồn Chính phủ vay về cho vay lại và các khoản vay trong nước khác; bội chi ngân sách địa phương được tổng hợp vào bội chi ngân sách nhà nước và do Quốc hội quyết định.
• ▸Mức dư nợ vay của ngân sách địa phương: đối với địa phương không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương, không vượt quá 120% số dự toán thu ngân sách địa phương được hưởng theo phân cấp; đối với địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương, không vượt quá 80% số dự toán thu ngân sách địa phương được hưởng theo phân cấp.
• ▸Trường hợp cần huy động vốn vay lớn hơn mức dư nợ vay quy định, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh báo cáo Hội đồng nhân dân cùng cấp hoặc báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân trong thời gian Hội đồng nhân dân không họp xem xét, cho ý kiến để báo cáo Chính phủ xem xét, trình Quốc hội quyết định.

Lưu ý dễ nhầm

• Nhầm tưởng mọi khoản thu đều được gắn với nhiệm vụ chi cụ thể; thực tế nguyên tắc là không gắn, trừ trường hợp pháp luật quy định.
• Cho rằng vay bù đắp bội chi được dùng cho cả chi thường xuyên; Điều 7 khoản 3 khẳng định chỉ dùng cho chi đầu tư phát triển.
• Nhầm tỷ lệ dư nợ vay của địa phương: 120% áp dụng cho địa phương không nhận bổ sung cân đối, 80% áp dụng cho địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương.
• Bỏ sót điều kiện: chỉ ngân sách địa phương cấp tỉnh được bội chi; bội chi địa phương chỉ dùng để đầu tư dự án thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn đã được Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định.

Giải thích