Bài học
64/2025/QH15
Điều 50. Trường hợp và thẩm quyền quyết định xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn
Căn cứ: Điều 50, 64/2025/QH15 — Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 64/2025/QH15
Tóm tắt
Điều 50 quy định các trường hợp được áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn khi xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và thẩm quyền quyết định việc áp dụng trình tự, thủ tục này đối với từng loại văn bản, từng cơ quan.
Ý chính cần nhớ
- ▸Có 6 nhóm trường hợp được áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn (điểm a đến e khoản 1).
- ▸Trường hợp khẩn cấp, yêu cầu đột xuất vì quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, phòng chống thiên tai, dịch bệnh, cháy nổ.
- ▸Trường hợp cấp bách giải quyết vấn đề thực tiễn; tạm ngưng hiệu lực văn bản để bảo vệ lợi ích Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
- ▸Sửa đổi ngay cho phù hợp văn bản mới; ban hành ngay để thực hiện điều ước quốc tế; điều chỉnh thời hạn áp dụng văn bản; ban hành văn bản quy định chi tiết của văn bản được ban hành theo trình tự rút gọn và trường hợp đặc biệt.
- ▸Thẩm quyền quyết định được phân định theo loại văn bản và cơ quan ban hành: Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ/Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và các chức danh tư pháp, Thường trực HĐND/Chủ tịch UBND, chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.
- ▸Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định áp dụng trình tự rút gọn với luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
- ▸Chủ tịch nước quyết định áp dụng trình tự rút gọn với lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.
Lưu ý dễ nhầm
- Dễ nhầm lẫn giữa thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chủ tịch nước đối với từng loại văn bản.
- Dễ bỏ sót trường hợp ban hành văn bản quy định chi tiết của văn bản được ban hành theo trình tự rút gọn và trường hợp đặc biệt.
- Dễ nhầm thẩm quyền của Thường trực HĐND và Chủ tịch UBND trong việc quyết định áp dụng trình tự rút gọn.
Giải thích
Điều 50 liệt kê các trường hợp được xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn. Đó là khi có tình trạng khẩn cấp, yêu cầu đột xuất vì quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, phòng chống thiên tai, dịch bệnh, cháy nổ; trường hợp cấp bách giải quyết vấn đề thực tiễn; cần tạm ngưng hiệu lực văn bản để bảo vệ lợi ích Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; cần sửa đổi ngay cho phù hợp văn bản mới hoặc ban hành ngay để thực hiện điều ước quốc tế; cần điều chỉnh thời hạn áp dụng văn bản; và ban hành văn bản quy định chi tiết của văn bản đã ban hành theo trình tự rút gọn, trường hợp đặc biệt. Về thẩm quyền, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định với luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Chủ tịch nước quyết định với lệnh, quyết định của mình; Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định với nghị định, nghị quyết của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng; Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Hội đồng Thẩm phán TANDTC, Chánh án TANDTC, Viện trưởng VKSNDTC, Tổng Kiểm toán nhà nước quyết định với văn bản do mình ban hành hoặc liên tịch; Thường trực HĐND theo đề nghị của cơ quan trình quyết định với nghị quyết của HĐND; Chủ tịch UBND theo đề nghị của cơ quan chủ trì soạn thảo quyết định với quyết định của UBND; chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt quyết định với văn bản do mình ban hành.
Nguyên văn Điều 50. Trường hợp và thẩm quyền quyết định xây dựng, ban hành văn
bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn
1. Việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật được thực hiện theo
trình tự, thủ tục rút gọn thuộc trường hợp sau đây:
a) Trường hợp khẩn cấp theo quy định của pháp luật về tình trạng khẩn cấp;
khi có yêu cầu đột xuất, cấp bách vì lý do quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia,
phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cháy, nổ;
b) Trường hợp cấp bách để giải quyết vấn đề phát sinh trong thực tiễn;
c) Trường hợp cần tạm ngưng hiệu lực toàn bộ hoặc một phần của văn bản quy
phạm pháp luật để kịp thời bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp
của tổ chức, cá nhân;
d) Trường hợp cần sửa đổi ngay cho phù hợp với văn bản quy phạm pháp luật
mới được ban hành; trường hợp cần ban hành ngay văn bản quy phạm pháp luật để
thực hiện điều ước quốc tế có liên quan mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam là thành viên;
đ) Trường hợp cần điều chỉnh thời hạn áp dụng toàn bộ hoặc một phần của văn
bản quy phạm pháp luật trong một thời hạn nhất định để giải quyết những vấn đề
cấp bách phát sinh trong thực tiễn;
e) Trường hợp ban hành văn bản quy định chi tiết của văn bản quy phạm pháp
luật được ban hành theo trình tự, thủ tục rút gọn và trong trường hợp đặc biệt.
2. Thẩm quyền quyết định việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp
luật theo trình tự, thủ tục rút gọn:
a) Ủy ban Thường vụ Quốc hội tự mình hoặc theo đề nghị của cơ quan trình
quyết định việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây dựng, ban hành luật,
nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội;
b) Chủ tịch nước tự mình hoặc theo đề nghị của Chính phủ, Tòa án nhân dân
tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao hoặc cơ quan khác có thẩm quyền quyết
định việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây dựng, ban hành lệnh, quyết
định của Chủ tịch nước;
c) Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ tự mình hoặc theo đề nghị của cơ
quan chủ trì soạn thảo quyết định việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây
dựng, ban hành nghị định, nghị quyết của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng
Chính phủ;
d) Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Hội đồng Thẩm phán Tòa án
nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát
nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước tự mình hoặc theo đề nghị của cơ quan
chủ trì soạn thảo quyết định việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây dựng,
ban hành văn bản quy phạm pháp luật do mình ban hành hoặc liên tịch ban hành;
đ) Thường trực Hội đồng nhân dân theo đề nghị của cơ quan trình quyết định
việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây dựng, ban hành nghị quyết của Hội
đồng nhân dân; Chủ tịch Ủy ban nhân dân theo đề nghị của cơ quan chủ trì soạn
thảo quyết định việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây dựng, ban hành
quyết định của Ủy ban nhân dân;
e) Chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt quyết định
việc áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm
pháp luật do mình ban hành.
Bài học được biên soạn tự động từ toàn văn chính thức và kiểm tra đối chiếu với nguyên văn Điều luật. Khi có khác biệt, nguyên văn văn bản là căn cứ.