Bỏ qua, tới nội dung chính
Cùng bạn chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi và hành trình công vụTin tuyển dụng mới · Tài liệu · Ôn thi Xem cập nhật →
CÔNG VIÊN CHỨCÔn thi vững vàng · Công vụ tự tin
Bài học 89/2025/QH15

Điều 54. Điều chỉnh dự toán ngân sách nhà nước

Căn cứ: Điều 54, 89/2025/QH15 — Luật Ngân sách nhà nước số 89/2025/QH15

Tóm tắt

Quy định thẩm quyền và các trường hợp điều chỉnh dự toán ngân sách nhà nước, điều chỉnh tổng thể, điều chỉnh của Chính phủ, UBND các cấp và việc yêu cầu điều chỉnh khi bố trí không phù hợp.

Ý chính cần nhớ

  • ▸Chính phủ lập dự toán điều chỉnh tổng thể khi biến động làm tăng mức vay, bội chi so với dự toán đã phân bổ, trình Quốc hội quyết định.
  • ▸Chính phủ quyết định điều chỉnh dự toán thu, chi một số Bộ, cơ quan trung ương và một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong 4 trường hợp (a–d) nhưng không làm tăng tổng mức vay, bội chi; định kỳ báo cáo UBTVQH và Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
  • ▸UBND các cấp quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong 5 trường hợp (a–đ), định kỳ báo cáo Thường trực HĐND và HĐND tại kỳ họp gần nhất.
  • ▸Chính phủ yêu cầu HĐND cấp tỉnh điều chỉnh nếu bố trí ngân sách địa phương không phù hợp với nghị quyết của Quốc hội.
  • ▸UBND cấp tỉnh yêu cầu HĐND cấp xã điều chỉnh nếu bố trí không phù hợp với nghị quyết của HĐND cấp tỉnh.

Lưu ý dễ nhầm

  • Nhầm lẫn thẩm quyền: Chính phủ quyết định điều chỉnh một số đối tượng nhưng không được làm tăng tổng mức vay, bội chi; nếu tăng phải trình Quốc hội.
  • Bỏ sót trường hợp UBND cấp tỉnh yêu cầu HĐND cấp xã điều chỉnh (khoản 5).
  • Tưởng rằng Chính phủ có thể yêu cầu HĐND cấp xã điều chỉnh; thẩm quyền này thuộc UBND cấp tỉnh.

Giải thích

Điều 54 Luật Ngân sách nhà nước số 89/2025/QH15 quy định việc điều chỉnh dự toán ngân sách nhà nước. Chính phủ lập dự toán điều chỉnh tổng thể khi có biến động làm tăng mức vay, bội chi so với dự toán đã phân bổ, trình Quốc hội quyết định; sau đó UBND các cấp lập dự toán điều chỉnh ngân sách địa phương trình HĐND cùng cấp quyết định. Chính phủ được quyết định điều chỉnh dự toán thu, chi của một số Bộ, cơ quan trung ương và một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong bốn trường hợp: số thu tăng hoặc không đạt; điều chỉnh cơ cấu chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên hoặc lĩnh vực chi đã được Quốc hội quyết định; yêu cầu cấp bách về quốc phòng, an ninh hoặc lý do khách quan; điều chỉnh mức vay, bội chi giữa các địa phương trong tổng mức đã được Quốc hội quyết định, nhưng không làm tăng tổng mức vay, bội chi và phải báo cáo định kỳ. UBND các cấp quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương trong năm trường hợp tương tự và trường hợp Chính phủ đã quyết định điều chỉnh, khi cần điều chỉnh dự toán của một số đơn vị dự toán hoặc địa phương cấp dưới. Ngoài ra, Chính phủ có quyền yêu cầu HĐND cấp tỉnh, UBND cấp tỉnh có quyền yêu cầu HĐND cấp xã điều chỉnh nếu bố trí ngân sách không phù hợp với nghị quyết cấp trên.
Nguyên văn Điều 54. Điều chỉnh dự toán ngân sách nhà nước
1. Chính phủ lập dự toán điều chỉnh tổng thể ngân sách nhà nước trong trường hợp có biến động làm tăng mức vay, bội chi ngân sách nhà nước so với dự toán đã phân bổ cần phải điều chỉnh, trình Quốc hội quyết định. Căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội về dự toán điều chỉnh và nhiệm vụ thu, chi ngân sách được cấp trên giao, Ủy ban nhân dân các cấp lập dự toán điều chỉnh ngân sách địa phương trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định. 2. Chính phủ quyết định điều chỉnh dự toán thu, chi của một số Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở trung ương và một số tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, nhưng không làm tăng tổng mức vay, bội chi ngân sách nhà nước, định kỳ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất trong các trường hợp sau đây: 78 CÔNG BÁO/Số 969 + 970/Ngày 24-7-2025 a) Số thu dự kiến tăng hoặc không đạt so với dự toán cần phải điều chỉnh nhiệm vụ chi so với dự toán được Quốc hội quyết định; b) Điều chỉnh cơ cấu chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên hoặc điều chỉnh các lĩnh vực chi đã được Quốc hội quyết định; c) Có yêu cầu cấp bách về quốc phòng, an ninh hoặc vì lý do khách quan cần phải điều chỉnh; d) Điều chỉnh mức vay, bội chi ngân sách giữa các địa phương bảo đảm trong tổng mức vay, bội chi ngân sách địa phương đã được Quốc hội quyết định. 3. Ủy ban nhân dân các cấp quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương, định kỳ báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân và báo cáo Hội đồng nhân dân tại kỳ họp gần nhất trong các trường hợp sau đây: a) Số thu dự kiến tăng hoặc không đạt so với dự toán cần phải điều chỉnh nhiệm vụ chi so với dự toán được Hội đồng nhân dân quyết định; b) Điều chỉnh cơ cấu chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên, dự toán chi được Ủy ban nhân dân giao chi tiết hoặc điều chỉnh các lĩnh vực chi đã được Hội đồng nhân dân quyết định; c) Có yêu cầu cấp bách về quốc phòng, an ninh hoặc vì lý do khách quan cần phải điều chỉnh; d) Chính phủ quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách theo quy định tại khoản 2 Điều này; đ) Khi cần điều chỉnh dự toán ngân sách của một số đơn vị dự toán hoặc địa phương cấp dưới. 4. Chính phủ yêu cầu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh điều chỉnh dự toán ngân sách nếu việc bố trí ngân sách địa phương không phù hợp với nghị quyết của Quốc hội. 5. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh yêu cầu Hội đồng nhân dân cấp xã điều chỉnh dự toán ngân sách nếu việc bố trí ngân sách địa phương không phù hợp với nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Bài học được biên soạn tự động từ toàn văn chính thức và kiểm tra đối chiếu với nguyên văn Điều luật. Khi có khác biệt, nguyên văn văn bản là căn cứ.