Bỏ qua, tới nội dung chính
Cùng bạn chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi và hành trình công vụTin tuyển dụng mới · Tài liệu · Ôn thi Xem cập nhật →
CÔNG VIÊN CHỨCÔn thi vững vàng · Công vụ tự tin
Bài học 89/2025/QH15

Điều 9. Nguyên tắc phân cấp quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi và quan hệ giữa các cấp ngân sách

Căn cứ: Điều 9, 89/2025/QH15 — Luật Ngân sách nhà nước số 89/2025/QH15

Tóm tắt

Điều 9 quy định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách trung ương, ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã; vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương; thẩm quyền của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh trong phân cấp giữa cấp tỉnh và cấp xã; nguyên tắc bảo đảm nguồn tài chính khi ban hành chính sách mới và các trường hợp ngoại lệ về nhiệm vụ chi.

Ý chính cần nhớ

  • ▸Ngân sách trung ương, ngân sách cấp tỉnh, ngân sách cấp xã được phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể.
  • ▸Ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm nhiệm vụ chi quốc gia, hỗ trợ địa phương chưa cân đối và hỗ trợ theo Điều 43.
  • ▸Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã.
  • ▸Chính sách, chế độ mới làm tăng chi phải có giải pháp bảo đảm nguồn tài chính, phù hợp khả năng cân đối của ngân sách từng cấp.
  • ▸Nhiệm vụ chi thuộc ngân sách cấp nào do ngân sách cấp đó bảo đảm, trừ các trường hợp ngoại lệ quy định tại khoản 5.
  • ▸Phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) đối với các khoản thu phân chia và số bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới phải bảo đảm công bằng, phát triển cân đối giữa các vùng, địa phương.
  • ▸Trường hợp điều ước quốc tế làm giảm nguồn thu của ngân sách trung ương, Chính phủ trình Quốc hội điều chỉnh phân chia nguồn thu.

Lưu ý dễ nhầm

  • Nhầm tưởng mọi nhiệm vụ chi đều do ngân sách cấp mình bảo đảm, bỏ qua các trường hợp ngoại lệ tại khoản 5.
  • Nhầm thẩm quyền phân cấp giữa cấp tỉnh và cấp xã: Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định, không phải Ủy ban nhân dân.
  • Nhầm việc hỗ trợ địa phương khác từ dự phòng ngân sách địa phương là nhiệm vụ chi thông thường, trong khi đây là trường hợp ngoại lệ.

Giải thích

Điều 9 xác lập nguyên tắc phân cấp quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi và quan hệ giữa các cấp ngân sách. Theo đó, ngân sách trung ương, ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã được phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi cụ thể. Ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm các nhiệm vụ chi quốc gia, hỗ trợ địa phương chưa cân đối và hỗ trợ theo Điều 43. Ngân sách địa phương được phân cấp nguồn thu để chủ động thực hiện nhiệm vụ được giao; Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định phân cấp giữa ngân sách cấp tỉnh và cấp xã. Việc ban hành chính sách mới làm tăng chi phải có giải pháp bảo đảm nguồn tài chính phù hợp khả năng cân đối. Nhiệm vụ chi thuộc ngân sách cấp nào do ngân sách cấp đó bảo đảm, trừ một số trường hợp ngoại lệ như hỗ trợ khẩn cấp, kết hợp nhiệm vụ, sử dụng dự phòng địa phương hỗ trợ địa phương khác, sử dụng vốn đầu tư phát triển cho dự án trên địa bàn thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách cấp trên trực tiếp. Ngoài ra, Điều 9 còn quy định về ủy quyền nhiệm vụ chi, phân chia theo tỷ lệ phần trăm và điều chỉnh phân chia nguồn thu khi thực hiện điều ước quốc tế làm giảm thu ngân sách trung ương.
Nguyên văn Điều 9. Nguyên tắc phân cấp quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi và quan hệ
giữa các cấp ngân sách 1. Ngân sách trung ương, ngân sách cấp tỉnh, ngân sách cấp xã được phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể. 2. Ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chi quốc gia, hỗ trợ địa phương chưa cân đối được ngân sách và hỗ trợ địa phương theo quy định tại Điều 43 của Luật này. 3. Ngân sách địa phương được phân cấp nguồn thu bảo đảm chủ động thực hiện những nhiệm vụ chi được giao. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và khả năng quản lý của mỗi cấp trên địa bàn. 4. Việc ban hành và thực hiện chính sách, chế độ mới làm tăng chi ngân sách phải có giải pháp bảo đảm nguồn tài chính, phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách từng cấp; việc quyết định đầu tư các chương trình, dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước phải bảo đảm trong phạm vi ngân sách theo phân cấp. 5. Nhiệm vụ chi thuộc ngân sách cấp nào do ngân sách cấp đó bảo đảm, trừ các trường hợp sau đây: a) Ngân sách cấp dưới hỗ trợ cho các đơn vị thuộc cấp trên quản lý đóng trên địa bàn trong trường hợp cần khẩn trương huy động lực lượng cấp trên khi xảy ra thiên tai, thảm họa, dịch bệnh và các trường hợp cấp thiết khác để bảo đảm ổn định tình hình kinh tế - xã hội, an ninh và trật tự, an toàn xã hội của địa phương; b) Các đơn vị cấp trên quản lý đóng trên địa bàn khi thực hiện chức năng của mình, kết hợp thực hiện một số nhiệm vụ theo yêu cầu của cấp dưới; c) Sử dụng dự phòng ngân sách địa phương để hỗ trợ địa phương khác khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh và một số nhiệm vụ quan trọng, cấp bách khác; d) Sử dụng vốn đầu tư phát triển của ngân sách địa phương cho các dự án đầu tư xây dựng công trình kết cấu hạ tầng trên địa bàn thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách cấp trên trực tiếp; hỗ trợ địa phương khác đầu tư xây dựng dự án, công trình trọng 44 CÔNG BÁO/Số 969 + 970/Ngày 24-7-2025 điểm, liên kết vùng, liên kết quốc gia, liên kết quốc tế, có sức lan tỏa, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và nhiệm vụ quan trọng khác phải bảo đảm trong khả năng cân đối ngân sách cấp mình và không làm ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của ngân sách cấp mình. 6. Trường hợp cơ quan quản lý nhà nước thuộc ngân sách cấp trên ủy quyền cho cơ quan quản lý nhà nước thuộc ngân sách cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi của mình thì phải phân bổ và giao dự toán cho cơ quan cấp dưới được ủy quyền để thực hiện nhiệm vụ chi đó. Cơ quan nhận kinh phí ủy quyền phải quyết toán với cơ quan ủy quyền khoản kinh phí này. 7. Thực hiện phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) đối với các khoản thu phân chia giữa các cấp ngân sách và số bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới trên cơ sở bảo đảm công bằng, phát triển cân đối giữa các vùng, các địa phương. 8. Trường hợp thực hiện điều ước quốc tế dẫn đến giảm nguồn thu của ngân sách trung ương, Chính phủ trình Quốc hội điều chỉnh việc phân chia nguồn thu giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương để bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương.

Bài học được biên soạn tự động từ toàn văn chính thức và kiểm tra đối chiếu với nguyên văn Điều luật. Khi có khác biệt, nguyên văn văn bản là căn cứ.