Bỏ qua, tới nội dung chính
Cùng bạn chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi và hành trình công vụTin tuyển dụng mới · Tài liệu · Ôn thi Xem cập nhật →
CÔNG VIÊN CHỨCÔn thi vững vàng · Công vụ tự tin
Bài học 89/2025/QH15

Điều 18. Các hành vi bị cấm trong lĩnh vực ngân sách nhà nước

Căn cứ: Điều 18, 89/2025/QH15 — Luật Ngân sách nhà nước số 89/2025/QH15

Tóm tắt

Điều 18 liệt kê 12 nhóm hành vi bị cấm trong lĩnh vực ngân sách nhà nước, bao gồm lợi dụng chức vụ để chiếm đoạt hoặc thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nguồn thu; thu, chi, vay, sử dụng ngân sách sai quy định; trì hoãn chi khi đủ điều kiện; hạch toán sai; lập, trình, phê chuẩn quyết toán sai hoặc chậm; xuất quỹ khi khoản chi không có trong dự toán (trừ tạm cấp, ứng trước).

Ý chính cần nhớ

  • ▸Cấm lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt hoặc thiếu trách nhiệm làm thiệt hại đến nguồn thu NSNN.
  • ▸Cấm thu sai quy định về thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác; phân chia sai nguồn thu giữa các cấp; giữ lại nguồn thu sai chế độ; tự đặt khoản thu trái pháp luật.
  • ▸Cấm chi không có dự toán (trừ tạm cấp ngân sách theo Điều 53); chi không đúng dự toán được giao; chi sai chế độ, tiêu chuẩn, định mức, không đúng mục đích; tự đặt khoản chi trái pháp luật.
  • ▸Cấm quyết định đầu tư, điều chỉnh chương trình, dự án có sử dụng vốn NSNN không đúng quy định pháp luật về đầu tư công.
  • ▸Cấm vay trái pháp luật, vay vượt khả năng cân đối của ngân sách; sử dụng NSNN để cho vay, tạm ứng, góp vốn trái pháp luật.
  • ▸Cấm trì hoãn chi NSNN khi đã bảo đảm các điều kiện chi theo quy định; hạch toán sai pháp luật về kế toán và mục lục NSNN.
  • ▸Cấm lập, trình dự toán, quyết toán NSNN chậm thời hạn; phê chuẩn, xét duyệt quyết toán sai quy định; xuất quỹ NSNN tại Kho bạc Nhà nước khi khoản chi không có trong dự toán đã được cấp có thẩm quyền quyết định (trừ tạm cấp ngân sách và ứng trước dự toán năm sau theo Điều 53 và Điều 59).

Lưu ý dễ nhầm

  • Nhầm lẫn ngoại lệ của hành vi cấm chi không có dự toán và xuất quỹ không có dự toán: Điều 18 cho phép trường hợp tạm cấp ngân sách (Điều 53), riêng xuất quỹ còn thêm ứng trước dự toán ngân sách năm sau (Điều 59).
  • Cho rằng mọi trường hợp chi không có dự toán đều bị cấm tuyệt đối, bỏ qua ngoại lệ tạm cấp ngân sách quy định tại Điều 53.
  • Nhầm hành vi 'trì hoãn chi' với 'chi không đúng dự toán'; đây là hai hành vi bị cấm riêng biệt.

Giải thích

Điều 18 quy định các hành vi bị cấm trong lĩnh vực ngân sách nhà nước. Theo đó, cấm lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt hoặc thiếu trách nhiệm làm thiệt hại đến nguồn thu NSNN; cấm thu sai quy định của pháp luật về thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác; phân chia sai nguồn thu giữa ngân sách các cấp; giữ lại nguồn thu sai chế độ; tự đặt các khoản thu trái pháp luật. Cấm chi không có dự toán (trừ tạm cấp ngân sách theo Điều 53); chi không đúng dự toán được giao; chi sai chế độ, tiêu chuẩn, định mức, không đúng mục đích; tự đặt các khoản chi trái pháp luật. Cấm quyết định đầu tư, điều chỉnh chương trình, dự án có sử dụng vốn NSNN không đúng quy định pháp luật về đầu tư công. Cấm thực hiện vay trái pháp luật, vay vượt quá khả năng cân đối của ngân sách. Cấm sử dụng NSNN để cho vay, tạm ứng, góp vốn trái pháp luật. Cấm trì hoãn việc chi NSNN khi đã bảo đảm các điều kiện chi theo quy định. Cấm hạch toán sai pháp luật về kế toán và mục lục NSNN. Cấm lập, trình dự toán, quyết toán NSNN chậm so với thời hạn quy định. Cấm phê chuẩn, xét duyệt quyết toán NSNN sai quy định. Cấm xuất quỹ NSNN tại Kho bạc Nhà nước mà khoản chi đó không có trong dự toán đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định, trừ trường hợp tạm cấp ngân sách và ứng trước dự toán ngân sách năm sau quy định tại Điều 53 và Điều 59 của Luật này. Ngoài ra, còn cấm các hành vi khác trong lĩnh vực NSNN theo quy định của pháp luật khác có liên quan.
Nguyên văn Điều 18. Các hành vi bị cấm trong lĩnh vực ngân sách nhà nước
1. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt hoặc thiếu trách nhiệm làm thiệt hại đến nguồn thu ngân sách nhà nước. 2. Thu sai quy định của pháp luật về thuế, phí và lệ phí và pháp luật về các khoản thu khác thuộc ngân sách; phân chia sai quy định nguồn thu giữa ngân sách các cấp; giữ lại nguồn thu của ngân sách nhà nước sai chế độ; tự đặt ra các khoản thu trái với quy định của pháp luật. 3. Chi không có dự toán, trừ trường hợp tạm cấp ngân sách quy định tại Điều 53 của Luật này; chi không đúng dự toán ngân sách được giao; chi sai chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi, không đúng mục đích; tự đặt ra các khoản chi trái với quy định của pháp luật. 4. Quyết định đầu tư, quyết định điều chỉnh chương trình, dự án có sử dụng vốn ngân sách nhà nước không đúng quy định của pháp luật về đầu tư công. 5. Thực hiện vay trái với quy định của pháp luật, vay vượt quá khả năng cân đối của ngân sách. 6. Sử dụng ngân sách nhà nước để cho vay, tạm ứng, góp vốn trái với quy định của pháp luật. 7. Trì hoãn việc chi ngân sách nhà nước khi đã bảo đảm các điều kiện chi theo quy định của pháp luật. 8. Hạch toán sai pháp luật về kế toán và mục lục ngân sách nhà nước. 9. Lập, trình dự toán, quyết toán ngân sách nhà nước chậm so với thời hạn quy định. 10. Phê chuẩn, xét duyệt quyết toán ngân sách nhà nước sai quy định của pháp luật. 11. Xuất quỹ ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước mà khoản chi đó không có trong dự toán đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định, trừ trường hợp tạm cấp ngân sách và ứng trước dự toán ngân sách năm sau quy định tại Điều 53 và Điều 59 của Luật này. 12. Hành vi bị cấm khác trong lĩnh vực ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật khác có liên quan. 50 CÔNG BÁO/Số 969 + 970/Ngày 24-7-2025

Bài học được biên soạn tự động từ toàn văn chính thức và kiểm tra đối chiếu với nguyên văn Điều luật. Khi có khác biệt, nguyên văn văn bản là căn cứ.