Bỏ qua, tới nội dung chính
Cùng bạn chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi và hành trình công vụTin tuyển dụng mới · Tài liệu · Ôn thi Xem cập nhật →
CÔNG VIÊN CHỨCÔn thi vững vàng · Công vụ tự tin
Bài học 198/2025/QH15

Điều 5. Nguyên tắc xử lý vi phạm và giải quyết vụ việc trong hoạt động kinh doanh

Căn cứ: Điều 5, 198/2025/QH15 — Nghị quyết 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân

Tóm tắt

Điều 5 quy định các nguyên tắc khi xử lý vi phạm và giải quyết vụ việc trong hoạt động kinh doanh, bao gồm phân định trách nhiệm pháp nhân - cá nhân, ưu tiên biện pháp dân sự - kinh tế - hành chính, hạn chế xử lý hình sự khi không cần thiết, không hồi tố bất lợi, bảo đảm suy đoán vô tội, và phân biệt tài sản hợp pháp với tài sản vi phạm.

Ý chính cần nhớ

  • ▸Phân định rõ trách nhiệm pháp nhân với cá nhân; hình sự với hành chính, dân sự; hành chính với dân sự.
  • ▸Vi phạm dân sự, kinh tế: ưu tiên biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính; doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được chủ động khắc phục.
  • ▸Khi thực tiễn có thể dẫn đến xử lý hình sự hoặc không xử lý hình sự thì không áp dụng xử lý hình sự.
  • ▸Vi phạm đến mức xử lý hình sự: ưu tiên biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế trước, là căn cứ quan trọng để cơ quan tố tụng xem xét.
  • ▸Không áp dụng hồi tố quy định pháp luật để xử lý bất lợi cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
  • ▸Chưa đủ rõ ràng để kết luận vi phạm thì phải sớm có kết luận theo pháp luật tố tụng và công bố công khai.
  • ▸Bảo đảm suy đoán vô tội; niêm phong, kê biên, tạm giữ, phong tỏa tài sản đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phạm vi; phân biệt tài sản hợp pháp với tài sản vi phạm.

Lưu ý dễ nhầm

  • Nhầm lẫn giữa 'ưu tiên' và 'chỉ áp dụng' biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính.
  • Cho rằng mọi vi phạm đều phải xử lý hình sự, trong khi Điều 5 hạn chế xử lý hình sự khi có thể không xử lý.
  • Bỏ qua nguyên tắc không hồi tố bất lợi và suy đoán vô tội.

Giải thích

Điều 5 đặt ra các nguyên tắc xử lý vi phạm và giải quyết vụ việc kinh doanh theo hướng phân định rõ trách nhiệm giữa pháp nhân và cá nhân, giữa các loại trách nhiệm pháp lý. Với vi phạm dân sự, kinh tế, cơ quan chức năng ưu tiên áp dụng biện pháp dân sự, kinh tế, hành chính; doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được chủ động khắc phục. Nếu thực tiễn có thể dẫn đến xử lý hình sự hoặc không xử lý hình sự thì không áp dụng xử lý hình sự. Khi vi phạm đến mức xử lý hình sự, ưu tiên biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế trước và là căn cứ quan trọng để cơ quan tố tụng xem xét. Điều luật cấm hồi tố bất lợi, yêu cầu sớm kết luận và công bố công khai khi chưa đủ rõ ràng, bảo đảm suy đoán vô tội, và kiểm soát chặt việc niêm phong, kê biên, tạm giữ, phong tỏa tài sản; đồng thời phân biệt tài sản hợp pháp với tài sản vi phạm.
Nguyên văn Điều 5. Nguyên tắc xử lý vi phạm và giải quyết vụ việc trong hoạt động
kinh doanh 1. Phân định rõ giữa trách nhiệm của pháp nhân với trách nhiệm của cá nhân trong xử lý vi phạm; giữa trách nhiệm hình sự với trách nhiệm hành chính, trách nhiệm dân sự; giữa trách nhiệm hành chính với trách nhiệm dân sự. 2. Đối với vi phạm, vụ việc về dân sự, kinh tế, ưu tiên áp dụng các biện pháp về dân sự, kinh tế, hành chính trước; các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được chủ động khắc phục vi phạm, thiệt hại. Trường hợp thực tiễn áp dụng pháp luật có thể dẫn đến xử lý hình sự hoặc không xử lý hình sự thì không áp dụng xử lý hình sự. 3. Đối với vi phạm đến mức xử lý hình sự thì ưu tiên các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế chủ động, kịp thời, toàn diện trước và là căn cứ quan trọng để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét khi quyết định khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và các biện pháp xử lý tiếp theo. 4. Không được áp dụng hồi tố quy định pháp luật để xử lý bất lợi cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. 5. Đối với vụ việc mà thông tin, tài liệu, chứng cứ chưa đủ rõ ràng để kết luận có hành vi vi phạm pháp luật thì phải sớm có kết luận theo quy định của pháp luật tố tụng, thực hiện công bố công khai kết luận này. 6. Bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử các vụ án. 7. Bảo đảm việc niêm phong, kê biên tạm giữ, phong tỏa tài sản liên quan đến vụ việc, vụ án phải theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phạm vi, không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; bảo đảm giá trị niêm phong, kê biên, tạm giữ, phong tỏa tương ứng với dự kiến hậu quả thiệt hại trong vụ án. Sử dụng hợp lý các biện pháp cần thiết để bảo đảm giá trị tài sản liên quan đến vụ án, giảm thiểu tác động của điều tra đến hoạt động sản xuất kinh doanh, sau khi có ý kiến thống nhất của các cơ quan tố tụng và không ảnh hưởng đến hoạt động điều tra. 8. Phân biệt rõ tài sản hình thành hợp pháp với tài sản, thu nhập có được từ hành vi vi phạm pháp luật, tài sản khác liên quan đến vụ án; giữa tài sản, quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp với tài sản, quyền, nghĩa vụ của cá nhân người quản lý doanh nghiệp trong xử lý vi phạm và giải quyết vụ việc. 9. Xử lý kịp thời, hiệu quả vật chứng, tài sản nhưng không làm ảnh hưởng đến việc chứng minh, giải quyết vụ việc, vụ án; sớm khắc phục hậu quả thiệt hại, đưa tài sản vào khai thác, sử dụng, nhằm khơi thông nguồn lực phát triển, tránh thất thoát, lãng phí; bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; phù hợp với điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Bài học được biên soạn tự động từ toàn văn chính thức và kiểm tra đối chiếu với nguyên văn Điều luật. Khi có khác biệt, nguyên văn văn bản là căn cứ.