Luật Cán bộ, công chức, Luật Viên chức 2025 và Nghị định 170: 6 tình huống hay ra đề

Ba văn bản nằm trong gần như mọi đề kiến thức chung năm 2026: Luật Cán bộ, công chức số 80/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2025), Luật Viên chức số 129/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2026) và Nghị định 170/2025/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 300/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/08/2026).

Thay vì tóm tắt lại từng luật, bài này đặt các Điều hay ra đề vào tình huống — cách đề thi thường hỏi — rồi chỉ ra Điều cần đọc và chỗ dễ chọn nhầm.

Tình huống 1: Trưởng phòng để cấp dưới gây phiền hà cho dân

Ngoài nghĩa vụ chung, người đứng đầu có 7 nhóm nghĩa vụ riêng theo Điều 8 Luật Cán bộ, công chức: lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của đơn vị; kiểm tra, đôn đốc cấp dưới; phòng, chống tiêu cực và chịu trách nhiệm khi để xảy ra; cắt giảm tối đa thủ tục hành chính; giải quyết khiếu nại, tố cáo… Đề hay rút gọn khoản 5 thành “giải quyết thủ tục hành chính” — thiếu chữ “cắt giảm tối đa”.

Đừng lẫn với nghĩa vụ đối với Đảng, Nhà nước và Nhân dân tại Điều 6 Luật Cán bộ, công chức: “tận tụy phục vụ Nhân dân” thuộc Điều 6, không thuộc Điều 7.

Tình huống 2: Công chức tiếp dân không đeo thẻ

Điều 13 Luật Cán bộ, công chức về văn hóa giao tiếp: khi thi hành công vụ phải đeo huy hiệu, phù hiệu, cấp hiệu hoặc thẻ công chức — yêu cầu áp dụng khi thi hành công vụ, không chỉ “một số trường hợp”. Với đồng nghiệp: lịch sự, tôn trọng, lắng nghe; công bằng, vô tư, khách quan khi nhận xét, đánh giá.

Tình huống 3: Viên chức muốn ký hợp đồng làm việc ở hai bệnh viện

Khoản 5 Điều 8 Luật Viên chức số 129/2025/QH15: viên chức chỉ được ký hợp đồng làm việc với 01 đơn vị sự nghiệp công lập và chịu sự quản lý của đơn vị đó. Cùng Điều này: báo cáo người có thẩm quyền khi phát hiện vi phạm pháp luật trong đơn vị là nghĩa vụ, không phải tự nguyện. Nguyên tắc hoạt động nghề nghiệp nằm ở Điều 2 Luật Viên chức số 129/2025/QH15 — nguyên tắc chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan có thẩm quyền và của Nhân dân hay bị bỏ sót.

Tình huống 4: Công chức được chuyển sang vị trí việc làm khác

Nghị định 300/2026/NĐ-CP đã thay toàn bộ Điều 23 Nghị định 170/2025/NĐ-CP về thay đổi vị trí việc làm (xem Điều 8 Nghị định 300/2026/NĐ-CP). Hai chỗ đề hay gài:

• Điều kiện “xếp loại chất lượng từ hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên trong năm liền kề” thuộc điểm b khoản 4, chỉ áp dụng khi bố trí vào vị trí có ngạch cao hơn ngạch hiện giữ.
• Bố trí vào ngạch thấp hơn không đương nhiên dẫn tới cho thôi việc; chỉ cho thôi việc khi không có vị trí phù hợp hoặc vị trí phù hợp đã đủ tỷ lệ được duyệt.

Tình huống 5: Bổ nhiệm phó phòng từ nguồn tại chỗ

Điều 33 Nghị định 170/2025/NĐ-CP: xem xét chủ trương trong 15 ngày làm việc, hoàn thành quy trình nhân sự trong 30 ngày làm việc kể từ khi có văn bản đồng ý chủ trương. Hội nghị chỉ tiến hành khi có ít nhất 2/3 số người được triệu tập có mặt. Bước giới thiệu cần trên 50% phiếu; nếu không ai đạt thì chọn người từ 30% trở lên.

Tình huống 6: Kinh phí trả trợ cấp thôi việc lấy ở đâu?

Không phải từ quỹ bảo hiểm xã hội. Điều 60 Nghị định 170/2025/NĐ-CP: bố trí trong dự toán chi hoạt động thường xuyên được giao hằng năm.

Luyện theo văn bản

• Luật Cán bộ, công chức 80/2025/QH15
• Luật Viên chức 129/2025/QH15
• Nghị định 170/2025/NĐ-CP
• Nghị định 300/2026/NĐ-CP

Xem thêm: Luật cán bộ công chức 2025: những điểm cốt lõi, Luật viên chức 2025, kiến thức chung thi công chức và câu hay sai nhất.

Bài viết được biên soạn với sự hỗ trợ của AI từ các bài học Điều luật và ngân hàng câu hỏi trên Công Viên Chức. Khi có khác biệt, nguyên văn văn bản là căn cứ.